In het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht is tot 31 maart de tentoonstelling ‘boom roos vis’ te zien. Eind 2021 door Prinses Laurentien, ‘de nationale leesmoeder’, geopend en sindsdien trekt de tentoonstelling een groot publiek. Niet vreemd want ‘boom roos vis’ gaat over leren lezen en vooral ook over leesplezier.
Hoe we precies hebben leren lezen, weten we vaak niet meer. Als kind is het een ontdekkingstocht met klanken, letters, woorden en zinnen. Op den duur worden de zinnen verbonden. Er ontstaan teksten. Teksten met betekenis, met inhoud, met verhalen of informatie. En wie goed leert lezen, leert het eigenlijk nooit meer af.
Voor leren lezen, het ‘aanvankelijk lezen’, bestonden al heel vroeg doordachte methoden. De ene sloeg beter aan dan de andere. Vanaf 1960 bleek de methode ‘Veilig leren lezen’, met de basiswoorden boom-roos-vis, enorm aan te slaan. Deze was door de katholieke frater Caesarius Mommers ontwikkeld en werd eerst vooral op katholieke scholen gebruikt. Maar de methode was zo goed en zo efficiënt, dat zij al gauw in het hele Nederlandse onderwijs doordrong. Een regelrecht succesnummer. Vrijwel alle kinderen vanaf 1960 hebben via ‘boom roos vis’ – of haar opvolgers – leren lezen. En dat niet alleen in Nederland, ook in Vlaanderen.
Serieuze ondertoon
Leren lezen is leuk, uitdagend en soms zelfs een beetje spannend. Dat zien we ook terug in de kleurrijke, interactieve tentoonstelling. Met een letterbos, een speurtocht en de Griezelbus-escaperoom van Paul van Loon. Zo worden letters, woorden, zinnen aangereikt. Allemaal goed voor een inspirerend bezoek aan de tentoonstelling. Met ouders, grootouders of andere begeleiders. Of in groepsverband, bijvoorbeeld met collega’s uit het onderwijs. In de voorjaarsvakantie zijn er extra activiteiten rondom letters en lezen.
De open, vrolijke uitstraling van de tentoonstelling heeft zeker ook een serieuze ondertoon. Het Onderwijsmuseum onderschrijft het belang van lezen, van goed kunnen lezen, van begrijpen wat er staat. Lezen is een basisvaardigheid. Die moet je onderhouden. Voor velen ligt ongeletterdheid op de loer. En dat is in de praktijk van alledag niet alleen lastig. Je kunt je ook uitgesloten voelen, sociaal geïsoleerd. In ‘boom roos vis’ is daar aandacht voor.
Wie verder in het Onderwijsmuseum wil kijken, kan de vaste collectie bewonderen. Maar ook de prachtige tijdelijke tentoonstelling over Cornelis Jetses, de beroemde illustrator van schoolplaten, schoolboeken. Bezoekers komen daar aap-noot-mies tegen, ook al een iconische leesmethode. Koffie of een stuk taart in het Museumcafé maakt zo’n bezoek aan het Onderwijsmuseum compleet. Een museum dat in ieder geval nog het hele jaar 2026 openblijft.
Meer informatie: www.onderwijsmuseum.nl.
