DORDRECHT – De gemeente Dordrecht werkt aan de voorbereiding van een grootschalige restauratie van de toren van de Grote Kerk. In oktober vorig jaar 2025 zijn rondom de toren tijdelijke veiligheidsmaatregelen genomen, nadat inspecties aantoonden dat delen van het toegepaste natuursteen – Ettringer tufsteen – in slechte staat verkeren. Door verwering en scheurvorming bestaat een verhoogd risico dat stukken steen naar beneden vallen. ( Foto’s: Stolk Fotografie ) 

Sinds oktober vorig jaar is het gebied rond de toren afgezet met hekken en is ook de toegangspoort aan de Lange Gelderskade tijdelijk afgesloten. Inmiddels is onderzocht welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de veiligheid voor voorbijgangers en eigendommen rond de toren voor een langere periode te waarborgen.

Steigerconstructie

Hiervoor wil de gemeente dit voorjaar een stevige steigerconstructie rond het onderste deel van de toren plaatsen. Deze steiger wordt voorzien van een vangschot dat eventueel vallende stenen opvangt. In een latere fase wordt de steiger verder opgebouwd en zal deze worden gebruikt voor de restauratie van de toren. Na instemming van de gemeenteraad voor de benodigde financiën en het doorlopen van de vergunningsaanvraag kan de bouw van de tijdelijke steigerconstructie naar verwachting in juli 2026 starten. Voor de veiligheid van voorbijgangers en eigendommen blijft de directe omgeving van de toren tot aan de start van de renovatie afgeschermd.

Restauratieplan

Voor de toren van de Grote Kerk is in de tweede helft van 2025 op basis van uitgevoerde inspecties en bouwhistorisch onderzoek een concept restauratieplan opgesteld. Het plan voorziet in het volledig vervangen van de Ettringer tufsteen door duurzamere natuursteensoorten. Daarnaast worden in het plan andere werkzaamheden die in de komende jaren nodig zijn in één keer meegenomen, zoals het vervangen van dakbedekking en voegwerk. De definitieve omvang van de restauratie kan pas worden vastgesteld wanneer de toren in de steigers staat en nadere inspecties mogelijk zijn.

De restauratie van de toren zal naar verwachting minimaal twee jaar in beslag nemen. Wanneer de werkzaamheden kunnen starten, is nog afhankelijk van de vergunningprocedure en de beschikbaarheid van financiële middelen, waarover ook de gemeenteraad zich nog zal moeten buigen. De tijdelijke veiligheidsmaatregelen blijven van kracht totdat de restauratie kan beginnen.

Vergelijkbare projecten

De problemen met het toegepaste natuursteen doen zich niet alleen in Dordrecht voor. Ook bij onder andere de Domtoren in Utrecht en andere historische kerken is in de afgelopen jaren schade vastgesteld aan Ettringer tufsteen. Dit type natuursteen werd veel toegepast bij restauraties in de periode na de Tweede Wereldoorlog en blijkt onvoldoende bestand tegen de huidige klimatologische omstandigheden. In het restauratieplan worden ervaringen en geleerde lessen uit vergelijkbare projecten meegenomen.

 

Kosten restauratie geschat op minimaal 15 tot 20 miljoen euro

De restauratie van het gebouw zal naar verwachting minimaal 15 tot 20 miljoen euro kosten. Dit is een eerste grove inschatting en exclusief eventuele subsidies. Over de uiteindelijke kosten bestaat nog aanzienlijke onzekerheid. Volgens de betrokkenen spelen diverse risico’s een rol, waaronder de beschikbaarheid van aannemers, beeldhouwers en natuursteen. Ook de uitkomsten van een volledige inspectie – die pas mogelijk is na het plaatsen van steigers – kunnen van invloed zijn op de scope en kosten van het project.