DORDRECHT – Wie door Dordrecht wandelt, loopt er misschien ongemerkt aan voorbij: kleine messing steentjes tussen de stoeptegels, voor gewone huizen in gewone straten. Toch vertegenwoordigen deze Stolpersteine een groot en persoonlijk verhaal. Ze noemen de namen van Joodse inwoners die tijdens de tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en vermoord. ( Archieffoto: Stolk Fotografie )

Deze stenen bevinden zich niet in een museum, niet op een bordje ergens ver weg, maar precies voor de deuren waarachter hun levens zich afspeelden.Het internationale Stolpersteine-project werd in 1992 geïnitieerd door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De gedachte erachter is eenvoudig, maar krachtig: één steen, één naam, één mensenleven. Het is een eerbetoon dat niet groots, maar juist tastbaar en concreet is. Je kijkt omlaag en ziet een naam. Iemand die hier woonde. Iemand met buren, dromen, een dagelijks leven.

Netwerk

In Dordrecht zijn sinds 2014 meer dan tweehonderd Stolpersteine geplaatst. Samen vormen ze een verspreid netwerk van herinnering door de straten heen. Wie er langsloopt, wordt zacht maar direct geconfronteerd met het verleden. Niet door een grote herdenking op een vaste dag, maar door het leven zelf tijdens een boodschap, een wandeling, een gesprek aan de hand van een kind dat vraagt: “Wat staat hier?”

De Stolpersteine worden actief gebruikt in educatie. In Dordrecht zijn wandelroutes en audiotours ontwikkeld die leerlingen en bezoekers langs verschillende adressen leiden. Scholen gebruiken deze routes om jongeren zelf onderzoek te laten doen naar de mensen achter de stenen. Het resultaat? Niet alleen kennis, maar echte betrokkenheid.

Ver weg

Onderzoek wijst uit dat de kennis over de Tweede Wereldoorlog onder jongeren afneemt. Voor veel jongeren voelt die geschiedenis ver weg. Bijna abstract. Daarnaast blijkt dat een deel twijfelt aan historische feiten, zoals de Holocaust. Dat maakt initiatieven zoals de Stolpersteine actueler dan ooit. De stenen maken geschiedenis zichtbaar en voelbaar in het dagelijkse straatbeeld. Ze laten zien dat oorlog geen abstract fenomeen was, maar iets dat letterlijk voor onze ogen gebeurde.

Meer dan herdenken

De Stolpersteine herinneren ons aan gemiste levens, maar ze roepen ook vragen op over vrijheid, uitsluiting en verantwoordelijkheid in het heden. Ze nodigen uit om na te denken over de samenleving die wij willen zijn. Want vrijheid is geen gegeven het is iets dat onderhouden, besproken en doorgegeven moet worden.

De Stolpersteine in Dordrecht vormen een levend netwerk van herinnering. Ze verbinden verleden en heden, straat en verhaal, naam en mens. Juist in een tijd waarin kennis afneemt en afstand tot geschiedenis groter wordt, houden deze stenen het verhaal dichtbij. Door de namen te blijven noemen en de verhalen te blijven delen, blijft de herinnering niet alleen bewaard maar ook relevant voor nieuwe generaties.