DORDRECHT – Het is nu nog een bescheiden boompje op het voorplein, middenin het plantsoen bij de hoofdingang van begraafplaats Essenhof. Maar deze op 20 maart geplante vaantjes/zakdoekenboom gaat uitgroeien tot een prachtige vijftien meter hoge aanwinst die ieder voorjaar zijn bijzondere witte bloemen laat zien. Die lijken op zakdoekjes/vaantjes, vandaar de naam. Annemieke van Ooyen-Van Wijngaarden vertelt het bijzondere verhaal achter deze boom. (Foto: Essenhof)

Annemieke was in 2017 ook bedenker van het Vlindermonument op de Essenhof. De gekleurde vlinders op de muur van het gebouw van D&O en het monumentje zijn een gedenkplek voor baby’s die voor 24 weken zwangerschap zijn overleden. “Deze kindjes hadden toen nog geen recht op erkenning”, vertelt ze. Zeer traumatisch, weet ze uit eigen ervaring. Zelf verloor ze 25 jaar geleden een tweeling voordat de 24 weken zwangerschap waren bereikt. “Daar werd destijds niet heel zachtzinnig mee omgegaan. Te bizar voor woorden, als ik er aan terugdenk. Ik moest het als een heel groot en stil verdriet met mij meedragen. Erover praten was een taboe, en vaak nog steeds. Voor grote rampen worden monumenten opgericht, waarbij je kunt herdenken. Dit zijn enorme persoonlijke rampen, die heel veel mensen treffen. Ze kunnen alleen nergens heen om te herdenken. Die plek werd het Vlindermonument. Daar heb ik zoveel positieve reacties op gekregen! En ik krijg ze nog steeds. Voor deze ouders is het een heel belangrijke vorm van erkenning. Later kwam daar ook Wereldlichtjesdag bij. Dit is zo waardevol voor mensen die dit meegemaakt hebben.”

Rituelen

Dan het verhaal van de Troostboom. Vanwege haar inzet voor de Vlindermomument is Annemieke genomineerd, en uitgeroepen, als Dochter van Dordt. Voor alle Dordtse ‘Dochters’, 120 vrouwen die voor de stad belangrijk zijn of zijn geweest, wordt in de TussenTijdTuin (zie kader) een bloem of plant aangeplant. “Maar voor mij is het een boom geworden, en ook nog eens op een prominente plek”, zegt een dankbare Annemieke. “Dit is zo’n mooi symbool voor alle ouders die hun kindjes zijn verloren voor 24 weken. En dit gaat natuurlijk niet over mij. Ik ben slechts een ambassadeur van alle ‘vlinderkindjes’. Mensen kunnen in moeilijke situaties veel baat hebben bij rituelen. En bij een plek om te herdenken. Deze boom is zo’n symbool en zo’n plek. Dit kan een plek van troost zijn. En een plek om dit bespreekbaar te maken en het taboe te doorbreken.”

TussenTijdTuin

Verscholen tussen hagen op begraafplaats Essenhof, een oase vol oude bomen en omgeven door water, vind je de TussenTijdTuin. Een plek om rond te dwalen, te kijken, te luisteren, te rouwen en tot rust te komen. Bloemen, vogels, insecten, vlinders; herinneringen, verhalen en verdriet: het is er allemaal. De DochtersTuin is het hart van de TussenTijdTuin is een groeiende ode aan de Dochters van Dordrecht. Medici, kunstenaars, schrijvers, politici, verzetsstrijders, idealistische ondernemers: elke Dochter is symbolisch en met zorg verbonden aan een bloem. Bijvoorbeeld boekweit voor Nel Snouck-Hurgronje, die haar leven wijdde aan boeken. Zij was de allereerste bibliothecaris van de eerste Nederlandse Openbare Bibliotheek. Op www.tussentijdtuin.nl/dochterstuin is de complete lijst te vinden van Dochters en ‘hun’ bloemen. Op dit deel van de begraafplaats is ook de PlukTuin te vinden, waar je een paar bloemen kunt plukken voor een geliefde overledene. De paadjes zijn gelegd met stukken marmer en graniet van afgeschreven grafzerken. Zo kregen die een tweede bestemming. De tuinders/initiatiefnemers Geerten Ten Bosch en Marleen Oud gebruiken geen gif of kunstmest en laten de natuur zoveel mogelijk haar gang gaan.

Marleen Oud, Geerten ten Bosch en Annemieke van Ooyen-Van Wijngaarden, in het midden, bij het planten van de Troostboom. Links Harry de Jong van D&O, achter maatschappelijk betrokken raadslid Marco Stam, rechts Annemiekes “lieve buurvrouw Els Immerzeel.”